نگاهی به سیستم آموزشی فرانسه؛ از مهدکودک تا دانشگاه

بر اساس جدیدترین رتبه‌بندی جهانی، سیستم آموزشی فرانسه تو جایگاه شیشم جهان قرار داره که این امر گواهی بر سطح بالای استانداردهای آموزشی این کشور هست. این رتبه بالا، فرانسه رو به یه مقصد آموزشی پرطرفدار برای دانش‌آموزان و دانشجویان تو تمامی مقاطع تحصیلی از مدارس ابتدایی و متوسطه گرفته تا دانشگاه‌ها تبدیل کرده.

اگه شما هم قصد دارین تو مدارس و دانشگاه‌های این کشور تحصیل کنین، با این قسمت از استارت ویزا همراه باشین. تو این مقاله به معرفی جامع نظام آموزشی کشور فرانسه، از دوران مهدکودک تا دانشگاه می‌پردازیم.

آیا تحصیل در فرانسه اجباری هست؟

تو سیستم آموزشی فرانسه، از ۳ سالگی (شروع پیش‌ دبستانی) تا ۱۶ سالگی (پایان سال اول دبیرستان) هیچ اجباری برای رفتن به مدرسه وجود نداره. یعنی شما صرفا باید آموزش ببینین، حالا یا توی مدرسه یا توی خونه توسط والدین یا معلم خصوصی. پس توی فرانسه از ۳ تا ۱۶ سالگی آموزش اجباریه نه تحصیل. اما از ۱۶ تا ۱۸ سالگی که شامل سه سال آخر دبیرستان میشه، رفتن به مدرسه اجباری هست.

مقاطع تحصیلی مختلف در فرانسه

آموزش توی کشور فرانسه از دو سالگی شروع میشه و به اولین دوره، Pré-maternelle یا همون مهدکودک میگن. این دوره یه ساله هست و هیچ اجباری برای شرکت تو این دوره وجود نداره. دوره بعدی، از ۳ تا ۶ سالگی هست و بهش Maternelle که همون آمادگی یا پیش دبستان خودمون میشه میگن و بسته به ماه تولد فرزندتون میتونه ۳ یا ۴ سال باشه.

بعد از پیش دبستانی، مدرسه شروع میشه. اولین دوره مدرسه از ۶ تا ۱۱ سالگی هست که بهش École élémentaire یا همون مدرسه ابتدایی میگن و ۵ سال طول میکشه. دوره بعدی، Collège یا همون مدرسه راهنمایی از ۱۱ تا ۱۵ سالگیه و ۴ ساله هست. دوره آخر هم دوره دبیرستان هست که بهش Lycée میگن و از ۱۵ تا ۱۸ سالگیه و دوره‌اش ۴ ساله هست.

بعد از ۱۸ سالگی، اگه شما بخواین ادامه تحصیل بدین، ۲ تا حالت کلی وجود داره. حالت اول اینه که بخواین یه مدرک حرفه‌ای بگیرین که سریع‌تر بتونین جذب بازار کار بشین. حالت دوم هم اینه که بخواین تحصیلات آکادمیکتون رو ادامه بدین. در ادامه، به معرفی این دو حالت می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید: انواع آزمون‌‌های زبان فرانسه؛ آیا مدرک زبان فرانسوی برای گرفتن ملیت فرانسه اجباری است؟

۱- تحصیلات حرفه‌ای

تو حالت اول که میخواین یه مدرک حرفه‌ای داشته باشین، معمولا دوتا گزینه زیر پیش روتون هست:

• شرکت در دوره BTS در فرانسه: BTS یعنی مدرک تکنسین عالی یا مدرک تکنسین سطح بالا و مخفف Brevet de Technicien Supérieur هست.
• شرکت در دوره DUT در فرانسه: DUT هم یعنی دیپلم دانشگاهی تکنولوژی و مخفف Diplôme Universitaire de Technologie هست

این دو تا نوع رشته شباهت خیلی زیادی به هم دارن؛ جفتشون دو ساله هستن و تا حد زیادی به رشته‌های فنی حرفه‌ای ایران شباهت دارن. این دوتا رشته اینقدر شبیه هم هستن که حتی بحث‌هایی وجود داره مبنی بر اینکه BTS کلا از سیستم آموزشی فرانسه حذف بشه و DUT جاش رو بگیره. تفاوت اصلیشون اینه که BTS رو معمولا مدارس یا دبیرستان‌ها برگزار می‌کنن ولی DUT تو دانشگاه‌ها برگزار میشه.

بعد از اتمام دوره دو ساله BTS یا DUT، میتونین مستقیم جذب بازار کار بشین. اگه هم قصد ادامه تحصیل داشته باشین، یه دوره یه ساله به اسم Licence Pro (لیسانس حرفه‌ای) میتونین بگذرونین و تخصصی‌تر توی رشته خودتون آموزش ببینین و راحت‌تر جذب بازار کار بشین. بعد از گذروندن این دوره وقتی جذب بازار کار بشین حقوق و مزایاتون یه ذره بیشتر هست.

۲- تحصیلات آکادمیک

• Université

Université یا دانشگاه تا حد خیلی زیادی شبیه همون دانشگاه‌های ایران هست و سه تا دوره کلی به اسم لیسانس، مستر و دکتری داره. یه فرق کوچولو و مهمی که دانشگاه‌ها فرانسه با دانشگاه‌های ایران داره اینه که لیسانس توی فرانسه به جای چهار سال، سه ساله هست و به همین دلیل بهش Bac+3 میگن.

بیشتر بخوانید: راهنمای جامع کار دانشجویی در فرانسه برای دارندگان ویزای تحصیلی

• Grandes Écoles

حالت دوم که Grandes Écoles، مدارس عالی یا مدارس بزرگ هست، مدارسی هستن که یه سری از رشته‌های تخصصی که تعدادشون خیلی کمه مثل بعضی از رشته‌های مربوط به بیزینس، بعضی از رشته‌های مربوط به مثلا مدیریت یا مهندسی رو برگزار می‌کنن. کیفیت آموزش تو این مدارس به شدت بالاست و ورود بهشون خیلی سخت هست.

این مدارس آزمون ورودی دارن، معدل خیلی خیلی بالا میخوان و حتی چندتا مصاحبه باید بگذرونین. شما وقتی وارد رشته‌هایی که توی مدارس عالی هستن میشین، یه دوره دو ساله فوق فشرده فقط برای آمادگی دارین. بعد از دور آماده‌سازی، دوره اصلی یه سال طول میکشه ولی فوق فشرده هست. در نهایت، بعد از این دوره سه ساله مستقیما مدرک مستر دریافت می‌کنین.

این مدارس بیشتر به درد کسایی میخوره که میخوان پست‌های سطح خیلی بالا مثل پست‌های دولتی داشته باشن. بهترین مثالی هم که میتونیم براتون بزنیم امانوئل مکرون، رئیس جمهور همین الان فرانسه هست که از همین مدارس عالی فارغ‌التحصیل شده.

• École Spécialisée

مورد سوم هم École Spécialisée یعنی مدرسه تخصصی هست. این مورد برای حالتی خوبه که شما تو سن ۱۸ سالگی تصمیمتون رو گرفتین که میخواین تو آینده چیکاره بشین. به عنوان مثال، اگه تصمیم دارین معمار، مدیر یا هنرمند بشین، میتونین تو یکی از این مدارس که به طور تخصصی تو رشته مورد نظر شما فعالیت می‌کنن، مثل مدرسه معماری، مدرسه مدیریت یا مدرسه هنر ثبت‌نام کنیت. کورس‌هایی که توی این مدارس ارائه میشه شامل لیسانس و مستر هست.

بیشتر بخوانید: چرا فرانسه؟ ۸تا از مهم‌ترین مزایای مهاجرت به فرانسه و زندگی در این کشور

تفاوت و شباهت سیستم آموزشی فرانسه و ایران

یه نکته خیلی مهمی که احتمالا الان خودتون هم متوجه شدین اینه که École یا مدرسه توی فرانسه با اون چیزی که ما از مدرسه توی ایران می‌شناسیم کاملا فرق می‌کنه. یعنی توی فرانسه ممکنه شما بعد از تموم کردن تحصیلات دبیرستان، به جای رفتن به دانشگاه به یه مدرسه برین و یه دوره‌ای رو بگذرونین که گاها مدرکش معادل با یه مدرک دانشگاهیه و بعد از اون خیلی راحت میتونین جذب بازار کار بشین. با این حال، یه شباهتی که سیستم آموزشی ایران و فرانسه داره اینه که هم توی فرانسه هم توی ایران نمره‌دهی از ۲۰ نمره هست.